Webinar en voorbereiding
Voorafgaand aan de lesdag volgden alle deelnemers een webinar van Stedin. In dit webinar kregen zij uitleg over de basis van het elektriciteitssysteem. Er werd ingegaan op de ontwikkeling van het elektriciteitsnet, de vraag “wat is elektriciteit eigenlijk?” en de manier waarop elektriciteitsvraag via netanalyses wordt vertaald naar ruimtelijke plannen en netvisies. Daarbij wordt gebruikgemaakt van toekomstbeelden van Nederland en inzichten in lokale ontwikkelingen.
Ook kregen deelnemers huiswerk mee: het essay ‘Energieplanologie bestaat niet’ van Jeroen Niemans. In dit essay stelt hij dat de Omgevingswet veel mogelijkheden biedt, maar dat deze mogelijkheden nog onvoldoende worden benut.
Het energiesysteem en de Omgevingswet
Tijdens de lesdag werd duidelijk dat het energiesysteem niet alleen robuust is, maar ook volop in ontwikkeling. Het systeem verandert de komende jaren sterk. De omgevingswet biedt een goed kader en verschillende instrumenten om ruimtelijke vraagstukken rondom het energiesysteem aan te pakken. Dat vraagt wel om nauwere samenwerking tussen betrokken partijen. Veranderingen in het energiesysteem hebben namelijk vaak ruimtelijke gevolgen en gaan regelmatig over gemeentegrenzen heen.
De lesdag was verdeeld in 4 inhoudelijke blokken:
Blok 1: Energieplanologie en de Omgevingswet
Martijn Gerritsen (Radboud Universiteit) ging in op de definitie van energieplanologie en de veranderingen in de ruimtelijke planning rondom energiesystemen. Esther Vos (Provincie Noord-Brabant) gaf uitleg over de verschillende instrumenten van de Omgevingswet en hoe deze kunnen worden toegepast voor energie.
Deelnemers kregen hiermee de inhoudelijke basis mee vanuit het ruimtelijk domein om energie een ordenend principe te laten zijn in de ruimtelijke inrichting.
Blok 2: Ruimtelijke planning van energie-infrastructuur
In het 2e lesblok legden Ruben Vlek, Eelco de Vink en Rogier Pronk van Stedin uit hoe een netbeheerder werkt aan de ruimtelijk plannen van energie-infrastructuur.
Daarbij werd duidelijk dat goede energieplanologie vraagt om vroegtijdige samenwerking tussen netbeheerders en overheden. Alleen door gezamenlijk op te trekken kunnen ruimtelijke keuzes en investeringen goed op elkaar worden afgestemd.
Blok 3: Warmte- en gassystemen
Jannis van Zanten (Stichting Warmtenetwerk) gaf verdieping over de ontwikkeling en ruimtelijke impact van warmtesystemen. Joyce Hondong (Gasunie) deed hetzelfde voor duurzame gassen en de bijbehorende infrastructuur.
Warmte- en gasnetwerken maken onderdeel uit van het bredere energiesysteem en brengen eigen ruimtelijke uitdagingen met zich mee. Energieplanologie gaat daarom niet alleen over elektriciteitsinfrastructuur en opwek, maar ook over het ruimtelijk plannen van warmte- en gassystemen.
Blok 4: Werksessie Brick Valley
De lesdag werd afgesloten met een werksessie over Brick Valley, onder begeleiding van Martijn Gerritsen en Jasper Mansier (Groen Licht). In dit gebied liggen verschillende steenfabrieken die willen verduurzamen, mogelijk met waterstof en elektriciteit. Hiervoor is veel nieuwe infrastructuur nodig. Ook bestaat de mogelijkheid om de fabrieken ruimtelijk te clusteren.
De deelnemers dachten na over de stappen die nodig zijn om deze verduurzaming mogelijk te maken. Daarbij stond centraal welke samenwerking nodig is tussen de verschillende partijen. Ook brachten de deelnemers knelpunten in kaart die goede samenwerking nu nog lastig maken, en bespraken zij mogelijke oplossingen om deze weg te nemen.