“Projecten zochten op dezelfde locaties, niet handig!”

 

 

Samenhang in energieprojecten

“Zeeland is weliswaar ruim, maar er is weinig niet-benutte ruimte,” zegt adviseur Kim Bischot (RVO). De energieopgave is enorm. Er is een nieuw 380 kV-hoogspanningsstation bij Terneuzen nodig voor het verduurzamen van de industrie in Zeeuws-Vlaanderen. Het Programma Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee (VAWOZ) zoekt routes om elektriciteit van windparken op zee aan land te brengen, locaties voor kabels en leidingen op het elektriciteitsnet of waterstofnetwerk, en ruimte voor elektrolysers. Daarnaast maakt nieuwbouw van kernenergie deel uit van de grote puzzel.

De opgave van GebiedsGewijs Zeeland is om de energieprojecten zoveel mogelijk gebiedsgericht aan te pakken. Zo wordt niet alleen vertraging voorkomen, maar wordt ook op zorgvuldig gekeken naar wat past in de leefomgeving.

“Projecten zochten op dezelfde locaties: niet handig!” 

Vaak betekent ‘gebiedsgericht’ samenwerken met gemeenten, provincies en lokale netbeheerders. De partners in deze projecten zijn het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, TenneT, en de Nucleaire Energie Organisatie Nederland (NEO NL), het zelfstandig bestuursorgaan dat initiatiefnemer is voor de kerncentrale.

“De projecten gaan over het eigen huiswerk van het ministerie van EZK. Dat moet op orde zijn vóór het gesprek met de partners in het gebied,” zegt Kim. “Waar zoek je? Teken het eens op een kaart”, vroeg ze de mensen van de projecten. “We zagen dat het allemaal dezelfde locaties waren. Niet zo handig.”

Binnen GebiedsGewijs wordt daarom gepuzzeld met locaties en planningen. Wanneer worden binnen de projecten belangrijke beslissingen genomen? Hoe grijpen die op elkaar in?

Verbinding leggen

“Een kerncentrale moet binnen een beperkte afstand kunnen aansluiten op een hoogspanningsstation. Dat geldt ook voor het converterstation waar windenergie van zee aan land komt. Je moet dan weten waar die energie-infrastructuur komt om te kunnen beoordelen of dit binnen die afstand past. Daarom zijn de planningen belangrijk.”

Wat is kansrijk, en wat niet? Die vraag was het vertrekpunt. Is het bijvoorbeeld acceptabel om vertraging in de projectprocedure op te lopen om een knelpunt in een ander project op te lossen?

“De 3 projecten worden binnen de gebiedsgerichte aanpak in samenhang bekeken,” zegt Kim. Zo worden bij het onderzoek naar het hoogspanningsstation ook de locaties voor de converterstations en de elektrolysers voor wind op zee betrokken. Daardoor is minder tijd nodig voor het alternatievenonderzoek.

Kim: “Stap voor stap leggen we de verbinding. Met legoblokjes op de kaart en allerlei creatieve werkvormen voeren we gesprekken die we eigenlijk nog niet eerder zo met elkaar hebben gevoerd.”

“Inwoners krijgen een beter overzicht van de verschillende projecten”

De bonus van deze gesprekken is dat projectleiders, communicatieadviseurs en omgevingsmanagers nu beter op elkaar zijn afgestemd. Kim: “Eerder kreeg een inwoner vaak een doorverwijzing als hij bij een informatieavond met een vraag over een ander project kwam. Nu kunnen we inwoners ook over elkaars projecten informeren. Dat betekent minder doorverwijzingen en meer samenhang in de informatievoorziening. Dat vind ik een belangrijk resultaat.”

GebiedsGewijs Zeeland werkt hierin samen met de omgevingsmanagers en projectleiders van de 3 projecten om inwoners zo integraal mogelijk in samenhang te informeren. “Integraal heeft zijn grenzen, maar we brengen wel een zo compleet mogelijk verhaal over wat er in de omgeving gaat gebeuren.”

Zeeland als netto-exporteur

Een andere uitkomst is dat niet de ruimte, maar het hoogspanningsnet onder druk staat. Een nieuw hoogspanningsstation lost de knelpunten op het elektriciteitsnet niet volledig op. “Het is onmogelijk om alle 3 de energieprojecten te realiseren. Het hoogspanningsstation is sowieso nodig. Daarnaast staan we voor de keuze hoeveel energieopwekking er past op het net.”

Zeeland is netto-exporteur van elektriciteit: er wordt meer energie opgewekt dan het gebied zelf gebruikt. “Als er te veel wordt aangeland of geproduceerd, kunnen we de elektriciteit niet kwijt. Het energiesysteem is er niet op ingericht om zoveel elektriciteit te transporteren naar Zuid-Holland of Noord-Brabant,” zegt Kim. “Technisch is er veel mogelijk, maar er wordt gekeken naar wat kan zonder de leefomgeving zwaarder te belasten.”

Verschillende keuzes, verschillende ruimtelijke effecten

De exacte locatiekeuzes voor de 3 projecten moeten nog worden gemaakt, maar dat er gevolgen zullen zijn voor het gebied staat vast. Er zijn nog verschillende opties, elk met zeer verschillende ruimtelijke gevolgen. Het ruimtebeslag van de energieopwekking verschilt, net als de hoeveelheid energie en het moment waarop die beschikbaar is.

Juist dat maakt gebiedsgericht werken binnen de energietransitie zo belangrijk. Hoe zorgen we ervoor dat we in de toekomst duurzame energie kunnen gebruiken en tegelijkertijd kunnen blijven genieten van onze leefomgeving?